Słownik

Bezpieczeństwo

Pojęcia z tej grupy, wyjaśnione prosto. Wszystkie hasła są w pełnym słowniku.

  • Atak brute force

    Zgadywanie hasła przez automatyczne wypróbowywanie tysięcy kombinacji.

    Na stronach WordPressa trwa bez przerwy: roboty próbują loginu admin i popularnych haseł. Skuteczną obroną są długie, niepowtarzalne hasła, limit nieudanych prób logowania i uwierzytelnianie dwuskładnikowe. Zmiana adresu logowania pomaga tylko jako dodatek.

  • Atak na łańcuch dostaw

    Włamanie przez cudzy kod, któremu ufasz: wtyczkę, bibliotekę albo narzędzie programisty.

    Zamiast atakować Twoją stronę, atakujący zatruwa popularną wtyczkę lub pakiet, a aktualizacja dostarcza mu dostęp. Ogranicza to minimum zależności, sprawdzanie, kto utrzymuje dodatek, aktualizacje po krótkim odczekaniu i kopie zapasowe, z których da się szybko wrócić.

  • Certyfikat SSL/TLS

    Zaświadczenie, które pozwala przeglądarce zaszyfrować połączenie i potwierdzić, że to ta strona.

    Dzięki niemu adres zaczyna się od https i w przeglądarce pojawia się kłódka. Darmowe certyfikaty (np. Let's Encrypt) są w pełni wystarczające dla typowej strony firmowej i odnawiają się automatycznie. Wygasły certyfikat wyświetla odwiedzającym ostrzeżenie zamiast strony.

  • CSP (Content Security Policy)

    Nagłówek, który mówi przeglądarce, skąd strona może ładować skrypty, style i obrazy.

    Jeśli ktoś wstrzyknie złośliwy skrypt (XSS), dobrze ustawione CSP może go zablokować, bo skrypt nie pochodzi z dozwolonego źródła. Wdraża się go ostrożnie: najpierw w trybie raportowania, żeby zobaczyć, co by zablokował, i dopiero potem włącza blokowanie.

    W praktyce: Poradnik: jak zabezpieczyć WordPressa, w tym nagłówki bezpieczeństwa

  • CSRF

    Atak, w którym obca strona zmusza zalogowanego użytkownika do wykonania akcji, której nie chciał.

    Zalogowany administrator otwiera podstawioną stronę, a ta w jego imieniu wysyła żądanie, np. zmiany hasła. Chronią przed tym jednorazowe tokeny w formularzach (w WordPressie: nonce) i atrybut ciasteczek SameSite. Wiele wtyczek ma przez brak tych zabezpieczeń luki.

  • CVE

    Numer publicznie znanej luki w konkretnym oprogramowaniu, np. CVE-2021-41773.

    Jeśli luka ma numer CVE, zwykle istnieje też poprawka, najczęściej w nowszej wersji programu. Po numerze łatwo sprawdzić, czy luka dotyczy Twojej wersji.

    W praktyce: Rysa: wynik skanu zestawiony z numerami CVE

  • CVSS

    Ocena od 0 do 10, jak groźna jest luka sama w sobie. Od 7,0 wysoka, od 9,0 krytyczna.

    Liczba nie zna Twojej firmy. O pilności decyduje też to, czy luka jest dostępna z internetu i czy ktoś już ją wykorzystuje.

    W praktyce: Poradnik: jak czytać raport z audytu bezpieczeństwa

  • CWE

    Katalog rodzajów błędów w oprogramowaniu, z numerami, np. CWE-79 dla XSS.

    CVE opisuje konkretną lukę w konkretnym produkcie, a CWE klasę błędu, z której takie luki wynikają. Raporty z audytów często podają oba numery, żeby programista wiedział, jaki wzorzec błędu naprawić, a nie tylko jedno miejsce w kodzie.

  • Hashowanie haseł

    Zapisywanie haseł w postaci nieodwracalnego skrótu zamiast samego hasła.

    Przy wycieku bazy atakujący dostaje skróty, a nie hasła. Używa się do tego wolnych, przeznaczonych do haseł algorytmów (np. Argon2, bcrypt), a nie zwykłego MD5 czy SHA-1, które da się łamać miliardami prób na sekundę. Hasło nigdy nie powinno być widoczne w kodzie ani w logach.

  • HSTS

    Nagłówek, który każe przeglądarce łączyć się ze stroną wyłącznie przez HTTPS.

    Po pierwszej wizycie przeglądarka sama zamienia http na https, więc atakujący w sieci publicznej nie może podstawić nieszyfrowanej wersji. Przed włączeniem trzeba mieć pewność, że cała strona i wszystkie subdomeny działają przez HTTPS, bo cofnięcie jest wolne.

    W praktyce: Poradnik: jak zabezpieczyć WordPressa, w tym nagłówki bezpieczeństwa

  • IDOR

    Błąd, który pozwala zobaczyć cudze dane przez zmianę numeru w adresie, np. faktura/101 na faktura/102.

    Aplikacja sprawdza, czy jesteś zalogowany, ale nie sprawdza, czy to Twój zasób. To jeden z najczęstszych błędów w aplikacjach webowych i częsta znajdowana luka w audytach. Naprawia się go kontrolą uprawnień po stronie serwera przy każdym odczycie.

  • Kopia zapasowa (backup)

    Kopia plików i bazy danych przechowywana poza serwerem strony, pozwalająca ją odtworzyć po awarii lub ataku.

    Kopia trzymana wyłącznie na tym samym serwerze co strona nie jest kopią zapasową. Przy poważnej awarii znika razem z oryginałem. Raz na jakiś czas sprawdź, czy odtworzenie rzeczywiście działa.

    W praktyce: Dyżur: codzienna kopia bazy i kopia do pobrania jednym kliknięciem

  • Ograniczanie liczby żądań (rate limiting)

    Limit, ile razy w danym czasie jeden użytkownik może wywołać daną akcję.

    Chroni formularze logowania i kontaktu przed zgadywaniem haseł oraz zalewaniem spamem, a API przed przeciążeniem. Limit stosuje się na serwerze, nie w przeglądarce, bo to atakujący kontroluje przeglądarkę.

  • OWASP Top 10

    Lista dziesięciu najczęstszych kategorii podatności aplikacji webowych, aktualizowana przez organizację OWASP.

    Jest punktem odniesienia dla audytów: zamiast szukać „czegokolwiek”, sprawdza się po kolei najlepiej udokumentowane klasy błędów.

    W praktyce: Poradnik: OWASP Top 10 bez żargonu

  • RODO

    Unijne rozporządzenie o ochronie danych osobowych; na stronie dotyczy m.in. formularzy kontaktowych i plików cookie.

    Minimum to polityka prywatności opisująca, kto przetwarza dane i w jakim celu, oraz zbieranie tylko tych danych, które są potrzebne do celu.

  • security.txt

    Plik na stronie, który mówi badaczom, jak zgłosić znalezioną lukę.

    Leży pod adresem /.well-known/security.txt i zawiera kontakt, język zgłoszeń oraz datę ważności. Dzięki niemu osoba, która znalazła błąd, wie, do kogo napisać, zamiast publikować go albo zrezygnować. Opisuje go standard RFC 9116.

  • SQL Injection

    Atak polegający na wstrzyknięciu własnego zapytania do bazy danych przez zwykłe pole formularza.

    Udany atak pozwala odczytać lub skasować dane. Obrona jest prosta i znana od lat: zapytania parametryzowane zamiast sklejania tekstu.

  • SSL / HTTPS

    Szyfrowanie połączenia między przeglądarką a serwerem. To od niego pochodzi kłódka przy adresie strony.

    Bez HTTPS przeglądarki oznaczają stronę jako niebezpieczną, a dane z formularzy podróżują otwartym tekstem. Certyfikat jest dziś darmowy i odnawia się automatycznie.

  • SSRF

    Atak, w którym serwer zostaje zmuszony do wysłania żądania tam, gdzie atakujący sam nie sięgnie.

    Jeśli aplikacja pobiera adres podany przez użytkownika (np. podgląd linku), atakujący może wskazać adres wewnętrzny, niedostępny z internetu. Obrona to lista dozwolonych adresów i blokada sieci wewnętrznych, a nie samo sprawdzanie, czy adres wygląda poprawnie.

  • Testy penetracyjne (pentest)

    Kontrolowana próba włamania do aplikacji, przeprowadzana za zgodą właściciela, żeby znaleźć luki przed atakującym.

    Kończy się raportem: co znaleziono, jak poważne to jest i w jakiej kolejności naprawiać. Po poprawkach robi się retest.

    W praktyce: Rysa: telefon jako stanowisko do sprawdzania sieci

  • Uwierzytelnianie dwuskładnikowe (2FA)

    Logowanie hasłem plus drugi dowód, np. kod z aplikacji albo klucz sprzętowy.

    Nawet jeśli hasło wycieknie, bez drugiego składnika nikt się nie zaloguje. Najlepsze są klucze sprzętowe i aplikacje generujące kody; kody SMS są wygodne, ale słabsze. Dla konta administratora strony to jedno z najtańszych i najskuteczniejszych zabezpieczeń.

    W praktyce: Poradnik: jak zabezpieczyć WordPressa, w tym logowanie dwuskładnikowe

  • Uwierzytelnianie i autoryzacja

    Pierwsze sprawdza, kim jesteś, drugie, co Ci wolno.

    Logowanie to uwierzytelnienie. Autoryzacja to osobne pytanie, czy dany zalogowany użytkownik może otworzyć konkretną stronę albo rekord. Mylenie tych dwóch rzeczy jest źródłem wielu poważnych luk, w tym IDOR, więc kontrola uprawnień musi działać przy każdym żądaniu.

  • WAF (Web Application Firewall)

    Filtr przed stroną, który odrzuca żądania wyglądające na atak.

    Sprawdza ruch pod kątem znanych wzorców, np. prób SQL Injection, zanim dotrze on do aplikacji. To warstwa dodatkowa: nie naprawia luki w kodzie, tylko utrudnia jej wykorzystanie. Zbyt agresywne reguły potrafią blokować prawdziwych użytkowników, więc trzeba je dostroić.

  • XSS

    Cross-Site Scripting, wstrzyknięcie obcego skryptu, który wykona się w przeglądarce innego użytkownika.

    Wykorzystuje się go m.in. do przejmowania sesji zalogowanych osób. Chroni przed nim konsekwentne kodowanie danych wyświetlanych na stronie.

  • Zero-day

    Luka, o której wiedzą już atakujący, a dla której nie ma jeszcze poprawki.

    Producent ma na jej naprawę zero dni, stąd nazwa. Przed zero-dayem nie chroni samo aktualizowanie, dlatego liczy się warstwowa obrona: kopie zapasowe, minimum wtyczek, ograniczone uprawnienia i monitoring, który zauważy nietypowy ruch.

Brakuje hasła albo coś jest niejasne? Napisz, dopiszę.